۲۶مه ۲۰۲۵ - یک مطالعه ی اخیر که در مجله مهندسی منتشر شده است، به پیشرفت های مدیریت زخم، به ویژه با تمرکز بر پانسمان های زیست فعال حساس به ریزمحیط زخم های دیابتی، می پردازد. زخم های دیابتی (DWs) یکی از عوارض اصلی دیابت شیرین هستند. با افزایش جمعیت دیابتی در جهان، تعداد افراد در معرض خطر ابتلا به DWs نیز در حال افزایش است. خطر ابتلا به DWs در طول عمر برای افراد دیابتی از ۱۹٪ تا ۳۴٪ متغیر است و میزان عود آن بالا است که چالش قابل توجهی را برای سلامت بیمار ایجاد می کند.
روند بهبود زخم های دیابتی پیچیده است و با زخم های حاد متفاوت است. در مرحله ی هموستاز، بیماران مبتلا به دیابت اغلب تجمع غیرطبیعی پلاکت ها و تشکیل شبکه فیبرین را تجربه می کنند. مرحله التهابی به دلیل اختلال در عملکرد سلول های ایمنی، عدم تعادل واسطه های التهابی، افزایش استرس اکسیداتیو، عوارض ریز عروقی و افزایش خطر عفونت های ثانویه طولانی می شود. در طول مرحله تکثیر، عملکرد طبیعی سلول هایی مانند کراتینوسیت ها و فیبروبلاست ها مختل می شود و در مرحله بازسازی(ریمدلینگ)، کیفیت رسوب کلاژن ضعیف است و زخم را در برابر عود آسیب پذیر می کند.
مشخصه ی ریز محیط زخم های دیابتی، سطح بالای گلوکز، التهاب مداوم، عفونت مداوم، هیپوکسی، عوامل مختل کننده و اختلال پویا در pH است. گلوکز بالا، باعث تجمع محصولات نهایی گلیکاسیون پیشرفته (AGEs) می شود که نه تنها پاسخ التهابی را گسترش می دهند، بلکه بر مهاجرت و تکثیر سلول های کلیدی در حال بهبود نیز تأثیر می گذارند. التهاب مداوم ناشی از عواملی مانند تولید بیش از حد گونه های فعال اکسیژن (ROS) و قطبی شدن نامتعادل ماکروفاژها است. درمان عفونت مداوم، اغلب به دلیل تشکیل بیوفیلم ها است، دشوار است. هیپوکسی، عملکرد جمعیت های سلولی و رگ زایی را مختل می کند. عوامل مختل کننده، از جمله تجمع بیش از حد AGEs،ROS و متالوپروتئینازهای ماتریکس (MMPs)، روند طبیعی بهبود زخم را مختل میکنند. pH زخم های دیابتی، اغلب قلیایی است که رشد باکتری ها را تقویت می کند.
برای پرداختن به این چالش ها، محققان پانسمان های زیست فعال حساس به ریزمحیط با تنظیم بر اساس تقاضا را توسعه داده اند. این پانسمان ها را می توان به استراتژی های مدیریت بر اساس تقاضای غیرفعال و فعال طبقه بندی کرد.
مدیریت بر اساس تقاضای غیرفعال شامل مدیریت حساس به گلوکز(با استفاده از موادی مانند کانکاناوالین آ(Con A)، گلوکز اکسیداز (GOx) و مشتقات اسید فنیل بورونیک)؛ مدیریت حساس بهpH ( تنظیم رهایش دارو بر اساس تغییرات pH)، مدیریت آنتی اکسیدانی، ضدالتهابی و ضدعفونت(حذف ROS، مهار باکتری ها و کاهش التهاب)، مدیریت حساس به عوامل(هدف قرار دادن AGEها وMMPها) و مدیریت حساس به دما و رطوبت (پاسخ به تغییرات دما و رطوبت) است.
استراتژی های مدیریت فعال بر اساس تقاضا شامل مدیریت حساس به اولتراسوند (تحریک رهایش دارو با اولتراسوند)، مدیریت حساس به مغناطیس (استفاده از میدانهای مغناطیسی برای درمان) و مدیریت حساس به نور (استفاده از فناوریهای فوتوکاتالیستی و فوتوترمال) است.
با این حال، کاربرد بالینی پانسمان های زیست فعال هنوز با چالشهایی روبرو است. ایمنی زیستی مواد نوآورانه باید به دقت مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد و آنها باید با استانداردهای نظارتی مطابقت داشته باشند. پانسمان های مختلف بسته به ویژگی های آنها ممکن است به مسیرهای تأیید متفاوتی از سازمان غذا و داروی آمریکا نیاز داشته باشند. تحقیقات آینده باید بر مکانیسم های پاسخ هوشمند، ساخت سیستم دارورسانی، زیست سازگاری، بهینه سازی خواص مکانیکی، ادغام حسگرها و طراحی چند منظوره تمرکز کنند تا اثربخشی این پانسمان ها در درمان زخم های دیابتی بیشتر بهبود یابد.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250526/Innovative-approaches-to-managing-diabetic-wounds-with-smart-bioactive-dressings.aspx